Lần đầu tôi quét 3D một bàn chân người, kết quả trông rất ổn trên màn hình. Đến khi dựng miếng lót theo dữ liệu đó, người mẫu đứng lên thì không vừa. Lý do đơn giản: lúc quét, anh ấy ngồi, bàn chân không chịu lực. Khi đứng, vòm chân hạ xuống, bàn chân bè ra vài milimet. Quét vật thể cơ khí thì chi tiết đứng yên, cứng, không thở. Quét cơ thể người thì ngược lại hoàn toàn.

Ba tin gần đây cho thấy quét 3D cơ thể người đã đi rất xa, từ ống tai đến bàn chân và mỏm cụt chi. Mỗi trường hợp dùng một cách quét khác nhau, và chúng minh họa khá rõ câu hỏi tôi hay gặp: cần độ chính xác bao nhiêu là đủ?

Quét ống tai: không tiếp xúc, sai số dưới 90 micromet

Theo 3D Printing Industry (17/9/2026), Aware Defense nhận hợp đồng 5 năm cung cấp nút tai bảo vệ thính lực may đo cho phi hành đoàn và nhân viên kỹ thuật của hải quân Mỹ, sản xuất bằng in 3D từ dữ liệu quét ống tai.

Thiết bị quét eFit được hãng mô tả là hệ quét quang học không tiếp xúc, dùng chiếu sáng hướng tâm để ghi hình dạng tai và ống tai vượt qua khúc cong thứ hai, độ chính xác dưới 90 micromet. Trong giai đoạn đầu, từ tháng 9/2025 đến tháng 7/2026, đơn vị này đã giao 6.373 thiết bị. Kế hoạch tiếp theo là 42.000 sản phẩm. Đại diện công ty cho biết đội ngũ có thể quét 700 người trong năm ngày và giao nút tai vừa khít trong vòng 60 ngày.

Điều tôi rút ra: với ống tai, vùng cần quét nhỏ, hẹp, cong, và sai lệch nhỏ cũng gây đau hoặc hở âm. Cách làm truyền thống là bơm chất lấy dấu vào tai, vừa khó chịu vừa phụ thuộc tay nghề. Quét quang học không tiếp xúc giải quyết cả hai vấn đề, đồng thời tạo dữ liệu số lưu được.

Quét bàn chân bằng điện thoại và một tờ giấy

Ở đầu kia của phổ chính xác là quét bàn chân bằng điện thoại. Theo 3D Printing Industry (19/10/2026), startup Sneakprint ở Munich bán dép may đo dưới dạng file in. Khách chụp từng bàn chân đặt trên một tờ giấy thường ngay trong trình duyệt điện thoại, không cần cài ứng dụng. Phần mềm dùng tờ giấy làm thước đo tỷ lệ.

Dữ liệu hình học đến từ Volumental, công ty có mô hình AI được huấn luyện trên 66 triệu lượt quét, cho số đo chiều dài, chiều rộng, hình dạng chính xác tới milimet. Số đo này điều khiển một mô hình tham số: khách chỉnh độ dày đế, độ rộng, chiều cao, mật độ cấu trúc lưới, rồi nhận file STL qua email sau một đến hai phút. Mỗi chiếc dép được tạo thành hai phần riêng cho hai chân, vì chân trái và chân phải hiếm khi giống nhau.

Tôi thấy đây là ví dụ hay về việc chọn đúng mức chính xác. Một chiếc dép không cần sai số micromet. Nó cần đúng chiều dài, chiều rộng và vòm chân ở mức milimet, rồi phần còn lại do cấu trúc lưới đàn hồi bù trừ. Bài viết cũng lưu ý một lỗ hổng: nền tảng chưa hướng dẫn vật liệu và cài đặt máy in, trong khi đế dép đeo được thường cần nhựa dẻo TPU và thông số in được tinh chỉnh tốt.

Quét mỏm cụt để in chân giả: từ khuôn thạch cao sang file số

Trường hợp thứ ba khiến tôi suy nghĩ nhiều nhất. Theo 3D Printing Industry (22/9/2026), hai trung tâm chỉnh hình ở tỉnh Idlib, Syria đã chuyển hoàn toàn sang quy trình quét 3D và in 3D, phục vụ 100–150 bệnh nhân mỗi tháng. Syria có khoảng 86.000 người bị cắt cụt chi.

Quy trình bắt đầu bằng quét độ phân giải cao vùng gắn chân giả để xác định điểm chịu áp lực và vùng cần bảo vệ. Kỹ thuật viên chỉnh mô hình số, có khi đến mức dưới milimet, rồi in thành cấu trúc lưới nhẹ, lắp thêm phần cơ khí. Khuôn thạch cao truyền thống được thay bằng file số có thể lưu lại, chỉnh sửa, in lại, rất có ích với trẻ em phải thay chân giả khi lớn lên. Một kỹ thuật viên cho biết làm một chân giả may đo giờ mất khoảng một ngày thay vì vài tuần. Một phụ huynh kể chi phí giảm còn khoảng 100 USD so với khoảng 500 USD trước đây. Xưởng dùng máy in giá rẻ, dễ sửa, chạy điện mặt trời kết hợp lưới điện.

Bài viết còn nhắc tới một dự án thử nghiệm ở Gambia, nơi sai số chỉ một milimet ở phần ổ khớp (socket) cũng đủ làm người dùng khó chịu tới mức không đeo được.

Những điểm dễ sai khi quét cơ thể người

Từ kinh nghiệm thực tế, tôi tóm tắt vài lưu ý cho ai mới bắt đầu quét cơ thể người phục vụ thiết kế đồ đeo, nẹp, lót giày hay mẫu thời trang:

1. Xác định tư thế quét theo tư thế sử dụng. Lót giày nên quét khi chân chịu lực hoặc có bù trừ. Nẹp tay quét ở tư thế cổ tay cần cố định. Sai tư thế thì quét chính xác mấy cũng vô ích.
2. Người không đứng yên tuyệt đối. Thở, run, co cơ đều tạo sai lệch. Máy quét cầm tay tốc độ cao, quét nhanh trong một lượt thường cho kết quả tốt hơn quét chậm nhiều lượt.
3. Da, tóc và bề mặt bóng gây nhiễu. Tóc gần như không ghi nhận được, vùng da ẩm hoặc bóng dễ tạo lỗ. Có thể dùng mũ trùm tóc, lau khô, hoặc chấp nhận vá lỗ ở bước xử lý.
4. Chọn độ chính xác theo ứng dụng. Mô hình tượng chân dung, sai số vài milimet chấp nhận được. Đồ đeo sát da, ổ khớp chân giả, nút tai cần sai số dưới milimet. Không phải lúc nào cũng cần máy đắt nhất.
5. Dữ liệu cơ thể là dữ liệu cá nhân. Cần có sự đồng ý của người được quét, lưu trữ và chia sẻ cẩn thận.

Cơ hội cho xưởng tạo mẫu ở Việt Nam

Với các xưởng chỉnh hình, cửa hàng giày, thương hiệu đồ thể thao và cả các nhà thiết kế thời trang, quét 3D cơ thể đã đủ rẻ và đủ chính xác để thử nghiệm. Bước khó không còn là thiết bị, mà là quy trình: quét đúng tư thế, xử lý dữ liệu đúng, thiết kế có bù trừ, chọn vật liệu in phù hợp như TPU cho phần đàn hồi, PA12 cho phần cần nhẹ và bền. Bắt đầu từ một sản phẩm đơn giản, đo kỹ phản hồi người dùng, rồi mới mở rộng là cách tôi hay khuyên khách hàng.

Nguồn tham khảo: 3D Printing Industry (17/9/2026, 22/9/2026, 19/10/2026).
Nguyễn Cường tổng hợp