Quạt tháp FANARO là loại quạt HVLS (cánh lớn, quay chậm) được gắn trên đỉnh một cây trụ thép đứng riêng, dùng cho những chỗ không có trần để treo quạt: sân vườn, beer garden, sân thể thao ngoài trời, khu sự kiện hay nhà xưởng mái bạt. Theo công bố của FANARO, dòng này hiện có 4 model với đường kính cánh 3,7 m, 4,2 m, 4,9 m và 5,5 m, công suất 0,3–0,9 kW, diện tích phủ ước tính khoảng 400–700 m² mỗi bộ. Trụ có hai kiểu: di động (đế đối trọng) và cố định (neo móng), cấu hình cụ thể xác nhận khi báo giá.

Taomaunhanh.com xưa nay chủ yếu nói chuyện in 3D, quét 3D, nhưng anh em làm cơ khí thì biết rồi, đã đụng tới thiết bị cho xưởng thì kiểu gì cũng có lúc phải tính chuyện thông gió, làm mát. Bài này viết theo góc nhìn của người đã đi lắp quạt trụ ở mấy quán café, quán bia ngoài trời, nên có chỗ sẽ hơi lan man. Ai cần đọc nhanh thì nhảy xuống bảng thông số và phần câu hỏi cuối bài.

Quạt tháp, quạt trụ HVLS rốt cuộc là cái gì?

Nói ngắn: lấy một cái quạt trần HVLS, thay vì treo lên dầm nhà xưởng thì dựng nó lên đầu một cây cột. Vậy thôi. Còn nói cho đủ thì phải thêm mấy ý.

HVLS là viết tắt của High Volume, Low Speed, tức lưu lượng lớn, tốc độ quay thấp. Cánh quạt dài, quay chậm, đẩy một khối không khí rất lớn đi xuống rồi lan ra xung quanh theo mặt đất. Người đứng dưới không bị tạt gió mạnh vào mặt như quạt đứng, mà cảm giác giống một làn gió đều, nhẹ, phủ cả vùng. Ai từng ngồi dưới quạt HVLS trong xưởng sẽ hiểu cảm giác đó. Muốn đọc kỹ hơn về nguyên lý thì bên smartquat có bài giải thích quạt HVLS là gì và chạy ra sao, viết khá dễ hiểu.

Quạt tháp là phiên bản “đứng” của nguyên lý đó. Người ta gọi lung tung lắm: quạt tháp, quạt trụ, quạt trụ ngoài trời, quạt trụ HVLS, quạt cột, có chỗ còn gọi là quạt dù vì nhìn từ xa nó giống cây dù to. Ở bài này mình dùng “quạt tháp” và “quạt trụ” như nhau, cùng chỉ một loại thiết bị.

Cấu tạo cơ bản gồm ba phần. Phần trên cùng là cụm quạt: động cơ, moay ơ và bộ cánh. Phần giữa là thân trụ thép, có đường dây điện đi bên trong hoặc dọc theo trụ. Phần dưới là chân đế, hoặc là một khối đế đối trọng nặng để đứng tự do, hoặc là bản mã bắt bu lông xuống móng bê tông. Hộp điều khiển thường đặt ở chân trụ hoặc kéo về tủ điện gần đó.

Cái hay của kiểu này là nó tách hẳn khỏi kết cấu công trình. Không cần dầm, không cần kèo, không cần trần. Chỗ nào có mặt bằng đủ rộng, đủ chắc, có điện, là dựng được. Chính vì vậy mà nó hợp với những chỗ mà trước giờ người ta chỉ biết dùng quạt phun sương hay quạt đứng công nghiệp.

Khác gì cái quạt đứng công nghiệp mấy quán hay dùng?

Cái này nhiều người hỏi nhất. Chủ quán nhìn cái quạt tháp to đùng, rồi nhìn mấy cây quạt đứng công nghiệp sải cánh 60–80 cm đang chạy vù vù, hỏi: “Vậy cái to đó khác gì, mua thêm mấy cây quạt đứng không được sao?”

Được, nhưng không giống. Quạt đứng công nghiệp thường có cánh nhỏ, quay rất nhanh, gió đi thành một luồng hẹp và mạnh. Ngồi ngay trước mặt thì mát, thậm chí hơi rát, nhưng lệch ra vài bước là hết. Muốn phủ một sân rộng thì phải đặt nhiều cây, mỗi cây một hướng, dây điện chạy khắp sàn, khách đi qua đi lại vướng víu. Tiếng ồn cũng là chuyện lớn, mấy cây quạt đứng chạy hết số thì nói chuyện phải nói to.

Quạt tháp thì ngược lại. Cánh dài cả mấy mét, quay chậm, gió đi từ trên xuống rồi tỏa ra. Vùng gió rộng, tốc độ gió ở vị trí người ngồi vừa phải, đều. Tiếng thì nhỏ hơn hẳn, vì cánh quay chậm. Một cây quạt tháp đặt đúng chỗ có thể thay cho cả một cụm quạt đứng, và mặt sàn gọn hơn nhiều, chỉ có một cái chân trụ.

Nói thật, quạt đứng vẫn có chỗ dùng của nó. Góc bếp nóng, chỗ đứng nướng, quầy pha chế hẹp, thì một cây quạt đứng thổi thẳng vào người vẫn hiệu quả hơn. Mình không nghĩ quạt tháp thay được hết. Nhưng cho vùng khách ngồi rộng thì quạt tháp hợp lý hơn.

Vậy so với quạt trần HVLS treo trong xưởng thì sao?

Về bản chất thì giống. Cùng là cánh lớn, quay chậm, đẩy khối khí lớn. Khác nhau nằm ở chỗ gắn và điều kiện làm việc.

Quạt trần HVLS treo vào dầm, kèo của nhà xưởng, nhà kho. Nó cần một kết cấu đủ cao, đủ chắc để treo, cần tính tải trọng, cần phụ kiện an toàn như cáp thép, ke chống xoay. Môi trường thì thường là trong nhà, có mái che. FANARO có hẳn dòng quạt trần công nghiệp HVLS Standard Series cho kiểu này, đường kính từ 3,7 m tới 7,3 m.

Quạt tháp thì tự mang theo “kết cấu treo” của mình, chính là cây trụ. Nó không phụ thuộc vào công trình, đổi lại thì phải tính chuyện trụ đứng vững, đế không lật, móng không lún. Và vì phần lớn đặt ngoài trời, nên nó phải chịu nắng, mưa, gió giật, bụi, độ ẩm, nhiều hơn quạt trần trong nhà.

Một khác biệt nữa ít người để ý: quạt trần trong xưởng thường treo ở độ cao khá lớn, còn quạt tháp thì chiều cao bị giới hạn bởi chính cây trụ. Trụ không thể cao vô tận, vì càng cao thì càng khó giữ ổn định, đế càng phải nặng, móng càng phải to. Nên quạt tháp thường đặt cánh ở một độ cao vừa phải, đủ an toàn cho người đi bên dưới nhưng không quá cao. Cụ thể bao nhiêu thì tùy cấu hình, phần này mình nói kỹ hơn ở dưới.

Còn chỗ nào có trần, có dầm treo được mà trần không quá thấp, thì mình vẫn khuyên cân nhắc quạt trần trước. Nó gọn, không chiếm sàn. Với nhà hàng, quán café trong nhà có trần vừa phải thì có dòng quạt trần thương mại FANARO cỡ 2,1–3,7 m. Quạt tháp sinh ra cho những chỗ mà mấy phương án kia không làm được.

Bảng trên là so sánh định tính để dễ hình dung, không phải số đo. Mỗi công trình cụ thể vẫn phải xem thực tế.

Bốn model quạt tháp FANARO, thông số ra sao?

Đây là bảng mà khách hay chụp màn hình lại nhất. Số liệu dưới đây là theo công bố của FANARO trên fanarosolutions.com. Cấu hình cụ thể của từng bộ, nhất là phần trụ, đế, hộp điện, sẽ được xác nhận khi báo giá, vì mỗi công trình một kiểu.

Lưu ý nhỏ mà quan trọng: cụm quạt trên đỉnh trụ dùng chung với quạt trần Standard Series, chuẩn IP65, chạy điện 220V hoặc 380V tùy cấu hình. Còn trụ, đế hay móng thì thiết kế theo từng công trình, tùy chiều cao trụ, tùy kiểu di động hay cố định. Diện tích phủ trong bảng là ước tính tham khảo ở điều kiện thoáng, sân có nhiều vật cản thì phải tính lại.

Đọc bảng này thế nào cho khỏi hiểu lầm

Có mấy điểm anh em kỹ thuật hay để ý khi nhìn bảng.

Thứ nhất, cánh càng lớn thì tốc độ quay càng thấp. FNR-T37V6 và FNR-T42V6 quay 100 vòng/phút, lên FNR-T49V6 còn 75, tới FNR-T55V6 chỉ còn 65 vòng/phút. Nghe thì tưởng chậm là yếu, nhưng với HVLS thì ngược lại: cánh dài, đầu cánh đi một quãng đường rất lớn mỗi vòng, nên chậm mà vẫn đẩy được nhiều gió. Quay chậm còn có lợi là êm và đỡ mòn cơ khí.

Thứ hai, lưu lượng ở đây tính bằng mét khối trên phút, không phải trên giờ. Cái này nhiều người đọc lướt nhầm, nhất là khi so với quạt sàn hay quạt đứng thường ghi m³/h. Tính nhanh thì 5.500 m³/phút của FNR-T37V6 tương đương 330.000 m³/h. Con số đó lớn hơn nhiều so với mấy cây quạt đứng công nghiệp mà mình hay thấy.

Thứ ba, hai model to là FNR-T49V6 và FNR-T55V6 dùng chung động cơ 0,9 kW. Khác nhau ở đường kính 4,9 m so với 5,5 m, tốc độ 75 so với 65 vòng/phút, lưu lượng 11.500 so với 12.500 m³/phút, diện tích phủ ước tính khoảng 600 so với 700 m². Chênh không nhiều, nên chọn giữa hai con này thường quyết định bởi khoảng trống mặt bằng và chiều cao đặt cánh được, chứ không phải vì “cần thêm gió”.

Thứ tư, nhìn cặp nhỏ FNR-T37V6 và FNR-T42V6: con 4,2 m nhỉnh hơn hẳn về lưu lượng (8.200 so với 5.500 m³/phút) mà công suất chỉ 0,5 kW so với 0,3 kW, điện năng vẫn rất thấp. Đó là lý do khá nhiều quán chọn 4,2 m, nó là điểm cân bằng giữa kích thước vừa phải và lượng gió.

Chọn model theo kiểu mặt bằng

Mình hay tư vấn theo cách nghĩ đơn giản như sau, chỉ là kinh nghiệm, không phải quy tắc cứng.

Sân nhỏ, góc sân vườn, khoảng trống bị bao quanh bởi cây xanh, mái hiên: nghĩ tới FNR-T37V6 trước. Nó gọn, mặt cánh đặt ở độ cao 4–6 m là đủ, chỉ 0,3 kW, đặt trụ dễ xoay xở.

Quán café sân vườn cỡ vừa, khu ngồi ngoài trời của nhà hàng, sân pickleball mở: FNR-T42V6 thường là lựa chọn đầu tiên để cân nhắc. Quán Last Minute cơ sở 2 mà mình kể bên dưới cũng dùng đúng con 4,2 m.

Beer garden lớn, sân sự kiện, bãi tập kết hàng có mái bạt cao, khu chờ ngoài trời rộng: lên FNR-T49V6 hoặc FNR-T55V6. Với hai con này thì phải tính kỹ chuyện trụ, đế, móng hơn, vì sải cánh rất rộng và mặt cánh thường đặt cao 5–8 m, trụ càng cao thì lực gió tác động lên kết cấu càng lớn.

Còn số lượng bao nhiêu cây cho một mặt bằng, thì thật lòng không có công thức một dòng. Phụ thuộc vào hình dạng sân, vật cản, hướng gió tự nhiên, chỗ khách ngồi đông. Cách làm thực tế là gửi bản vẽ hoặc vài tấm ảnh kèm kích thước, đội kỹ thuật phác vị trí rồi tính.

Di động với cố định, chọn kiểu nào?

FANARO làm hai kiểu trụ: di động, đứng trên đế đối trọng; và cố định, bắt bu lông neo xuống móng. Hai kiểu này không phải cái nào tốt hơn cái nào, mà là hợp với hoàn cảnh khác nhau.

Kiểu di động (đế đối trọng)

Kiểu này trụ đứng trên một cái đế nặng, đủ để giữ cả bộ không lật khi quạt chạy. Không cần đào móng, không cần khoan sàn. Muốn dời chỗ thì dời được, tất nhiên là cần người và dụng cụ, không phải đẩy tay một mình là xong.

Hợp với ai? Mặt bằng đi thuê, chủ nhà không cho đục phá. Quán hay thay đổi bố trí bàn ghế theo mùa. Khu sự kiện, hội chợ, sân khấu tạm. Những chỗ mà hôm nay để quạt chỗ này, tuần sau có thể phải dời qua chỗ khác.

WAW WAW ở Thảo Điền là một ví dụ, họ dùng quạt trụ di động HVLS. Mặt bằng kiểu quán ở khu đó thì mình hiểu vì sao chọn di động, linh hoạt hơn nhiều.

Nhược điểm thì phải nói luôn. Đế đối trọng chiếm một khoảng sàn nhất định, to hơn chân trụ của kiểu cố định. Mặt sàn chỗ đặt phải phẳng, chắc, không lún. Sân cỏ, sân đất mềm, nền gạch lót lỏng lẻo thì phải xử lý trước. Và vì không neo xuống đất, nên chuyện gió giật ngoài trời phải tính kỹ hơn, có quy trình xử lý khi trời chuyển giông.

Kiểu cố định (neo móng)

Kiểu này chân trụ có bản mã, bắt bu lông neo vào một khối móng bê tông. Đứng yên một chỗ lâu dài. Muốn dời thì phải tháo bu lông, làm móng mới, nên coi như là cố định luôn.

Hợp với quán có mặt bằng ổn định, chủ đầu tư làm lâu dài. Sân thể thao ngoài trời, khu ngồi ngoài của nhà hàng đã quy hoạch xong, bãi tập kết hàng của xưởng. Với cây quạt lớn như 4,9 m hay 5,5 m đặt ngoài trời thoáng, mình thường nghiêng về phương án neo móng, vì nó chắc hơn và đỡ lo hơn khi có gió.

Last Minute cơ sở 2 dùng trụ cao 4 m, sơn cam, đặt quạt tháp FNR-T42V6 cánh 4,2 m. Một cây trụ như vậy đứng giữa sân, quán làm lâu dài, nên làm cố định là hợp lý.

Nhược điểm: phải làm móng, tức là phải đục sàn, đổ bê tông, chờ bê tông đủ cứng. Mất thời gian hơn, và nếu sau này đổi bố trí thì sẽ còn lại cái móng. Kích thước móng bao nhiêu, bu lông loại gì, thì phụ thuộc cấu hình trụ và điều kiện nền, đội kỹ thuật sẽ đưa bản vẽ cụ thể. Mình không đoán con số ở đây.

À, nói cho đúng thì kể cả kiểu cố định cũng không có nghĩa là bất chấp thời tiết. Gió giật lớn thì cánh quạt vẫn chịu tải, quy trình dừng quạt vẫn phải có. Neo móng chỉ giúp phần trụ chắc hơn thôi.

Trụ cao bao nhiêu? Gió đi xa tới đâu?

Hai câu hỏi này lúc nào cũng có, và mình phải nói thẳng: không có một con số chung cho mọi trường hợp. Chiều cao trụ là một phần của cấu hình, chọn theo từng công trình và xác nhận khi báo giá. Khung tham khảo thì có: theo công bố của FANARO, mặt phẳng cánh đặt ở độ cao 4–6 m với FNR-T37V6, FNR-T42V6 và 5–8 m với FNR-T49V6, FNR-T55V6. Con số thật mà mình nêu được là trường hợp Last Minute cơ sở 2: trụ cao 4 m cho quạt tháp 4,2 m.

Còn để hiểu vì sao chiều cao lại quan trọng, thì nghĩ theo kiểu thế này.

Cánh đặt thấp quá: người đi bên dưới thấy gần, có cảm giác ngợp, và về an toàn thì không ổn, nhất là chỗ có trẻ em hay khách cầm ô, cầm đồ cao. Gió xuống mặt đất nhanh, vùng ngay dưới quạt mạnh hơn nhưng tỏa ra không xa bằng.

Cánh đặt cao quá: trụ phải to hơn, đế phải nặng hơn hoặc móng phải lớn hơn, chi phí tăng, và khi gió tự nhiên mạnh thì cả bộ chịu lực lật lớn hơn. Gió từ cánh xuống tới người cũng bị tản bớt, nhất là ở chỗ thoáng có gió ngang.

Nên thường người ta chọn một chiều cao vừa phải: đủ cao để người bên dưới đi lại thoải mái và an toàn, đủ thấp để gió xuống tới khu khách ngồi rõ rệt. Đội kỹ thuật sẽ xem có mái hiên, có cây, có đèn treo hay dây trang trí gì ở trên không, để tránh va chạm với sải cánh.

Về vùng gió, mình chỉ nói định tính. Quạt HVLS đẩy khối khí xuống, chạm mặt đất rồi lan ra theo mọi hướng. Vùng gần chân trụ gió đều nhất, ra xa thì yếu dần. Đường kính cánh lớn thì vùng gió lớn. Ngoài trời, gió tự nhiên thổi ngang có thể đẩy vùng gió lệch về một phía. Cây cối, vách, quầy bar, xe đậu cũng làm gió bị chặn hoặc đổi hướng. Cho nên nếu ai hứa với bạn một con số “phủ chính xác bao nhiêu mét vuông ngoài trời” thì nên hỏi lại cho kỹ, vì ngoài trời biến số nhiều lắm.

Đặt quạt ở đâu trong sân thì hợp lý?

Phần này nghe đơn giản nhưng sai thì tốn tiền nhất. Mình đã thấy chỗ mua quạt về, đặt sát góc tường cho “đỡ vướng”, rồi than quạt không mát. Không phải quạt dở, mà đặt sai chỗ.

Mấy nguyên tắc mình hay dùng, đi khảo sát thì gần như lần nào cũng xét lại từng cái:

1. Đặt quạt gần trung tâm của khu khách ngồi đông nhất, không phải trung tâm của cả mảnh đất. Hai cái đó nhiều khi khác nhau.
2. Chừa khoảng trống quanh sải cánh. Không có cành cây, mái hiên, cột đèn, dây đèn trang trí, bạt che lấn vào vòng quay của cánh. Tính cả khi gió làm cành cây đung đưa.
3. Tránh đặt sát vách hay tường cao. Gió xuống đất rồi bị vách chặn lại, một nửa vùng gió coi như mất.
4. Nhìn hướng gió tự nhiên của khu đó. Nếu chiều chiều hay có gió từ một phía, đặt quạt lệch về phía đầu gió một chút để gió quạt và gió trời cùng đi về khu khách.
5. Chân trụ, đế đối trọng không nằm trên lối đi chính, lối thoát hiểm, lối phục vụ của nhân viên.
6. Gần nguồn điện phù hợp, đường dây đi ngầm hoặc trong máng, không kéo dây lộ trên mặt sàn.
7. Mặt nền chỗ đặt phải đủ chắc. Với kiểu di động thì xem nền có phẳng, có lún không. Với kiểu cố định thì xem có làm được móng không, dưới đó có ống nước, cáp ngầm gì không.

Thêm một chuyện nhỏ: đừng đặt quạt ngay trên khu nướng, khu lẩu than nếu có. Gió từ trên xuống thổi tạt khói, tạt lửa, khách ngồi bàn bên cạnh sẽ ăn khói. Chỗ đó nên để gió tự nhiên hoặc có chụp hút riêng.

Nếu sân dài, kiểu hành lang ngoài trời, thì thường hai cây cỡ vừa đặt dọc theo chiều dài sẽ hợp hơn một cây to đặt giữa. Last Minute cơ sở 1 ở Võ Văn Ngân, Thủ Đức dùng 2 quạt trụ HVLS, cũng là kiểu chia ra để phủ đều hơn.

Chuyện an toàn khi để quạt ngoài trời

Phần này mình viết kỹ, vì ngoài trời không giống trong xưởng. Trong xưởng thì người qua lại là công nhân, có quy định, có đồ bảo hộ. Ngoài sân quán thì có khách say, có con nít chạy nhảy, có người lạ, có mưa giông bất chợt.

Gió giật, giông lốc

Ở miền Nam, mùa mưa hay có giông chiều. Trời đang nắng, vài phút sau gió giật mạnh, mưa ào xuống. Quạt tháp ngoài trời phải có quy trình rõ: khi trời chuyển giông thì tắt quạt, chờ cánh dừng hẳn. Không cố để chạy cho “mát luôn lúc mưa”.

Quạt chịu được gió tự nhiên mạnh tới mức nào? Mình không đưa số, vì nó phụ thuộc cấu hình trụ, đế, móng và kiểu lắp. Cái này phải hỏi rõ khi báo giá và ghi vào hướng dẫn vận hành của chính quán. Với kiểu di động trên đế đối trọng thì càng phải cẩn thận hơn. Ở mấy khu ven biển, gió mạnh thường xuyên, thì mình nghiêng hẳn về neo móng.

Có điều khiển trung tâm thì dễ hơn nhiều: một người bấm là tắt được cả cụm quạt, không cần chạy tới từng cây. Hệ điều khiển của FANARO có app FA-SOFT, tủ điều khiển trung tâm, và điều khiển tập trung qua Bluetooth tới 80 quạt trong phạm vi 100 m. Quán có vài cây quạt thì không cần tới mức đó, nhưng cái ý “tắt đồng loạt khi có giông” thì rất đáng làm.

Mưa, ẩm, nước bắn

Ngoài trời thì mưa là chắc chắn. Câu hỏi là động cơ, hộp điện, đầu nối chịu nước tới đâu. Theo công bố của FANARO, cụm quạt trên đỉnh trụ dùng chung với quạt trần Standard Series, đạt IP65. Còn hộp điện, đầu nối, đường dây đi trong trụ thì tùy cách thi công từng công trình, cứ hỏi rõ và yêu cầu ghi vào báo giá, đừng mặc định.

Ngoài phần quạt, chỗ hay hỏng vì nước lại thường là phần lắp đặt: hộp điện ở chân trụ đặt chỗ nước đọng, đầu cos không được bọc kỹ, ống luồn dây hở miệng. Nên chọn vị trí chân trụ chỗ thoát nước tốt, hộp điện đặt cao hơn mặt nền một chút, có mái che nhỏ nếu được.

Điện ngoài trời

Mình nói thật, phần điện là chỗ dễ làm ẩu nhất. Thợ quán tự kéo dây từ ổ cắm gần nhất, chạy lộ trên nền, quấn băng keo đen ở mối nối. Quạt chạy được, nhưng nhìn là thấy rủi ro.

Tối thiểu nên có: đường điện riêng từ tủ điện cho cụm quạt, có thiết bị bảo vệ chống dòng rò và quá tải phù hợp, dây đi trong ống hoặc máng, chôn ngầm hoặc đi trên cao chứ không nằm trên lối đi. Trụ thép và vỏ thiết bị phải được nối đất đúng cách. Hộp điện ở chân trụ có khóa, để khách hay trẻ nhỏ không mở ra được.

Phần này nên để thợ điện có chuyên môn làm, và đội lắp đặt kiểm tra lại trước khi bàn giao. Đừng tiết kiệm mấy mét ống luồn dây.

Khách đi lại, trẻ em

Cánh quạt đặt trên cao nên người đứng bình thường không với tới. Nhưng ngoài trời thì có những thứ không lường được: khách cầm bong bóng, cờ, cây gậy selfie dài; nhân viên vác thang đi treo đèn; trẻ con trèo lên đế đối trọng để nghịch. Mình đã thấy cảnh trẻ con leo lên đế quạt chơi, nhìn mà toát mồ hôi.

Cách xử lý thì đơn giản thôi, chủ yếu là ý thức. Quanh chân trụ, nhất là kiểu đế đối trọng, nên có chậu cây hay rào thấp để người ta không áp sát. Dán biển nhắc nhỏ. Khi treo đèn, treo băng rôn, dọn dẹp gì ở trên cao gần quạt thì tắt quạt trước. Dặn nhân viên mấy chuyện này ngay buổi đầu.

Đế đối trọng có cạnh, góc, ban đêm khách đi không để ý dễ vấp. Sơn viền màu sáng hoặc có đèn chiếu xuống chân trụ là cách hay.

Kiểm tra trước mỗi mùa

Trước mùa nắng nóng, hoặc sau đợt giông lớn, nên có người kiểm tra lại: bu lông chân trụ, bu lông bắt cánh, xem trụ có nghiêng không, đế có xê dịch không, cánh có bị va đập không, hộp điện có nước vào không. Chi tiết hơn ở phần bảo trì phía dưới.

Quán mở tới khuya, vận hành buổi tối có gì khác?

Beer garden, quán bia, quán nhậu ngoài trời thì đông nhất là từ chiều tới khuya. Ban ngày nắng thì cần quạt là đương nhiên, nhưng nhiều người ngạc nhiên là buổi tối còn cần quạt hơn.

Lý do là buổi tối ở thành phố, nền gạch, bê tông, tường quanh sân đã hấp nhiệt cả ngày, giờ tỏa ngược lại. Không khí đứng, ít gió, cộng với người đông, đồ ăn nóng, bếp nướng, thì cảm giác oi bức hơn cả buổi chiều. Muỗi cũng nhiều. Một làn gió đều từ quạt HVLS làm không khí chuyển động, cảm giác dễ chịu hơn hẳn. Nhiều chủ quán bảo cái họ thích nhất là muỗi bớt bu, cái này mình không đo được nên chỉ kể lại.

Vận hành buổi tối có vài điểm nên chú ý:

• Chỉnh tốc độ theo giờ. Chiều nóng chạy cao, khuya trời dịu thì giảm xuống, vừa đủ cho không khí chuyển động. Đỡ điện, đỡ ồn, khách không bị lạnh.
• Ánh sáng. Đèn chiếu từ trên cao xuyên qua cánh quạt đang quay có thể gây hiệu ứng nhấp nháy khó chịu. Nên bố trí đèn sao cho không bị cánh quạt cắt ngang tia sáng, hoặc đèn chiếu ngược lên trụ.
• Đèn trang trí trên trụ: nhiều quán thích quấn đèn quanh trụ cho đẹp. Được, nhưng dây đèn phải đi gọn, không vươn lên vùng cánh quay, và đường điện của đèn tách riêng, làm đúng chuẩn ngoài trời.
• Khi đóng cửa, tắt quạt và để cánh dừng hẳn. Đêm có giông thì không ai trực để xử lý.

Tiền điện thì ít hơn nhiều người nghĩ. Ví dụ tính nhanh, với giả định giá điện 2.500 đ/kWh: một cây FNR-T42V6 công suất danh định 0,5 kW chạy hết công suất 10 tiếng thì tốn 5 kWh, tức khoảng 12.500 đ. Một cây FNR-T55V6 0,9 kW chạy 10 tiếng là 9 kWh, khoảng 22.500 đ. Thực tế buổi tối thường chạy thấp hơn công suất tối đa nên con số còn nhỏ hơn. Giá điện kinh doanh thật của từng quán khác nhau theo bậc, theo giờ, đây chỉ là ví dụ giả định để hình dung.

Sơn trụ theo màu thương hiệu có được không?

Được. Đây là chuyện mà chủ quán café hay quan tâm hơn cả thông số. Một cây trụ cao giữa sân thì kiểu gì cũng là điểm nhìn, khách chụp hình kiểu gì cũng dính vào. Để trụ màu xám thép trơn thì phí.

Trụ quạt tháp có thể sơn màu theo nhận diện của quán. Last Minute cơ sở 2 là ví dụ rõ nhất: trụ cao 4 m sơn cam, đứng giữa sân, nhìn từ ngoài đường là thấy. Với quán café, nó gần như thành một phần của bảng hiệu.

Mấy lưu ý khi chọn màu:

Màu sáng, màu nóng như cam, vàng, đỏ thì nổi, dễ nhận ra, ban đêm cũng dễ thấy nên đỡ va vấp. Màu tối như đen, xanh đen thì sang, hợp quán phong cách công nghiệp, nhưng ngoài trời nắng gắt sẽ nóng tay khi chạm vào, và ban đêm khó thấy hơn, nên bù lại bằng đèn.

Sơn ngoài trời thì độ bền phụ thuộc vào lớp xử lý bề mặt và loại sơn. Cái này nên hỏi lúc báo giá. Sau vài mùa nắng mưa mà có chỗ trầy, bong ở chân trụ thì dặm lại sớm, để tránh rỉ lan.

Còn cánh quạt thì sao? Phía quạt trần HVLS, FANARO có làm bản cánh đen mà nhiều quán bia ưa chuộng, như mấy dự án quán bia, beer garden mình kể ở phần sau. Với quạt tháp, màu cánh và các tùy chọn ngoại hình khác thì cứ hỏi cụ thể khi báo giá, mình không khẳng định thay được.

Những chỗ nào hợp với quạt tháp FANARO?

Có thể chia thành mấy nhóm. Mỗi nhóm có một kiểu “đau đầu” riêng.

Beer garden, quán bia, quán nhậu ngoài trời

Đây là nhóm khách đông nhất của quạt tháp. Sân rộng, khách ngồi từ chiều tới khuya, đồ ăn nóng, bia lạnh, người đông. Trước giờ giải pháp quen thuộc là quạt phun sương hay hàng loạt quạt đứng. Phun sương thì mát nhanh nhưng ẩm ướt, bàn ghế đọng nước, khách mặc đồ đẹp thì ngại. Quạt đứng thì ồn, vướng.

Quạt tháp giải quyết được chuyện vùng gió rộng và êm. Một vài cây đặt đúng chỗ là đủ cho phần lớn khu khách. Cỡ hay dùng là 4,2 m cho sân vừa, 4,9 m hay 5,5 m cho sân lớn.

Café sân vườn

Café sân vườn thì có thêm yếu tố cây xanh, mái hiên, dù che. Mặt bằng thường không vuông vức. Gió từ quạt bị cây chặn nhiều. Ở đây chọn vị trí quan trọng hơn chọn model. FNR-T37V6 hoặc FNR-T42V6 thường vừa hơn, vì sải cánh nhỏ hơn dễ luồn giữa các tán cây.

Cả hai cơ sở Last Minute đều là café, một cái dùng 2 quạt trụ, một cái dùng quạt tháp 4,2 m. WAW WAW ở Thảo Điền cũng thuộc nhóm này, chọn kiểu di động.

Sân thể thao ngoài trời

Sân pickleball, sân cầu lông ngoài trời có mái che sơ sài, sân tập thể dục. Người chơi vận động mạnh, ra mồ hôi nhiều, cần gió. Nhưng gió lại không được quá mạnh và quá lệch, kẻo ảnh hưởng đường bóng, đường cầu. Quạt HVLS hợp vì gió đều, tốc độ vừa. Nếu sân có kết cấu mái đủ chắc thì treo quạt trần, như dự án sân pickleball ở Quận 2 dùng quạt HVLS 4,2 m với dầm phụ 11 m. Nếu sân hoàn toàn trống, không có gì để treo, thì quạt tháp đặt ở mép sân, khu ghế chờ là phương án hợp lý.

Sự kiện, hội chợ, tiệc ngoài trời

Sự kiện ngoài trời ở Việt Nam, nhất là tiệc cưới sân vườn, sự kiện ra mắt sản phẩm, lễ hội, thì nóng là chuyện quen thuộc. Khách mặc vest, áo dài, đứng nghe phát biểu nửa tiếng là ướt lưng. Quạt tháp kiểu di động trên đế đối trọng hợp ở đây, vì sự kiện thì tạm thời, dựng lên vài ngày rồi tháo.

Chỉ có điều, sự kiện thường dựng nhiều thứ trên cao: khung sân khấu, giàn đèn, cổng chào, bóng bay, phông bạt. Bố trí quạt phải phối hợp với bên dựng sân khấu ngay từ đầu, đừng để tới lúc dựng xong mới đem quạt vào rồi phát hiện cánh vướng giàn đèn.

Nhà xưởng trần thấp, mái bạt, bãi tập kết

Nhóm này hơi khác. Không phải ngoài trời hoàn toàn mà là những khu có mái nhưng không treo quạt được: mái bạt căng trên khung nhẹ, mái tôn che tạm không có dầm đủ chắc, nhà xưởng trần thấp mà quạt trần lớn không đủ khoảng hở. Hoặc là bãi tập kết hàng, khu đóng gói tạm ngoài sân xưởng.

Ở đây quạt tháp đóng vai trò như một “quạt trần tự đứng”. Cũng cần lưu ý chiều cao trụ với chiều cao mái: phải có khoảng hở an toàn giữa cánh quạt và mái, đồng thời cánh vẫn phải cao hơn đầu người và xe nâng đi lại. Xưởng nào có xe nâng thì phải tính kỹ cả chiều cao càng nâng khi nâng hàng lên.

Nhà xưởng mà kết cấu đủ chắc, đủ cao thì vẫn nên xem quạt trần HVLS trước. Các dự án như xưởng bao bì Lái Thiêu dùng 2 quạt HVLS 7,3 m, lò gạch Bình Phước dùng 6 quạt HVLS 5,5 m để hong khô gạch mộc trước khi nung, đều là quạt trần. Quạt tháp chỉ thay thế khi không treo được.

Quạt sàn HVLS, khi nào nên dùng thêm?

Có những chỗ mà quạt tháp vẫn hơi to, hoặc cần gió đi xa theo một hướng, thì quạt sàn HVLS là phương án bổ sung. FANARO có bốn model quạt sàn: FNR-F10, F12, F15 và F185.

Để ý đơn vị: quạt sàn ghi m³/h, còn quạt tháp ở bảng trên ghi m³/phút. So trực tiếp thì phải quy đổi, đừng nhìn số mà kết luận.

Quạt sàn khác quạt tháp ở chỗ nó thổi ngang, theo một hướng, tầm gió khoảng 36 m. Nó hợp để đẩy gió dọc theo một hành lang dài, một dãy bàn, một khu bếp, hoặc để “lùa” khí nóng ra khỏi một góc bí. Trong khi quạt tháp phủ vùng tròn quanh nó, thì quạt sàn tạo một luồng dài.

Mình hay gợi ý kết hợp kiểu này: quạt tháp ở giữa khu khách đông, còn quạt sàn đặt ở những góc mà gió quạt tháp không với tới, ví dụ góc sân bị khuất sau quầy bar, hay khu bếp mở sát sân. Quạt sàn có bánh xe di chuyển nên đổi chỗ cũng dễ.

Còn nếu mặt bằng chỉ là một dải hẹp và dài, thì có khi vài cây quạt sàn lại hợp hơn một cây quạt tháp. Không phải lúc nào cũng phải dùng cái to nhất.

Mấy dự án quạt trụ mà mình đã thấy chạy thật

Kể ra đây vài công trình cụ thể, chỉ nói đúng những gì có thật, không thêm thắt.

Café Last Minute cơ sở 1, Võ Văn Ngân, Thủ Đức

Cơ sở này dùng 2 quạt trụ HVLS. Khu Võ Văn Ngân thì ai ở Thủ Đức cũng biết, sinh viên đông, quán café ngồi ngoài nhiều, buổi trưa buổi chiều nắng hầm. Chia làm hai cây thay vì một cây to là để vùng gió trải đều hơn trên mặt bằng của quán, chỗ nào khách ngồi cũng có gió. Đây là cách làm mình hay khuyên cho mặt bằng kéo dài.

Café Last Minute cơ sở 2, khu Quận 9 cũ

Cơ sở 2 thì làm 1 quạt tháp FNR-T42V6 cánh 4,2 m, trụ cao 4 m sơn màu cam. Cái mình thích ở công trình này là nó cho thấy quạt tháp có thể vừa là thiết bị làm mát vừa là điểm nhấn thiết kế. Trụ cam đứng giữa sân, đồng bộ với màu nhận diện của quán. Khách tới chụp ảnh, cây quạt hay lọt vào khung hình. Nói vui thì đây là kiểu “bảng hiệu biết thổi gió”.

Về kỹ thuật, đây cũng là một cấu hình tham khảo khá chuẩn cho café sân vườn cỡ vừa: FNR-T42V6 cánh 4,2 m, công suất 0,5 kW theo công bố của FANARO, trụ 4 m.

WAW WAW, Thảo Điền

WAW WAW ở Thảo Điền dùng quạt trụ di động HVLS. Khu Thảo Điền thì mặt bằng đa phần là thuê, quán hay thay đổi không gian, tổ chức sự kiện nhỏ, nên chọn kiểu di động là có lý. Muốn dời quạt khi đổi bố trí thì làm được, không phải đập móng.

Mấy dự án quạt trần HVLS để tham khảo cùng

Không phải quạt tháp, nhưng mình kể thêm vì nó cùng nhóm khách là quán ăn, quán bia, để anh chị thấy ranh giới giữa khi nào dùng quạt trần, khi nào dùng quạt tháp. Quán bia hơi ở TP. Vinh dùng 2 quạt 5,5 m cánh đen kèm 1 tủ điều khiển trung tâm. Natra Beer Garden ở Tân Phú dùng 2 quạt 5,5 m cánh đen. Một quán bia ở Hải Phòng dùng 1 quạt 5,5 m cánh đen. Nhà hàng tiệc cưới ở Sóc Trăng có 2 quạt 5,5 m. Quán lẩu ở Phú Quốc có quạt HVLS 5,5 m. Quán lẩu ở Hóc Môn thì dùng 1 quạt HVLS 3,7 m kèm 1 quạt trần thương mại FNR2500.

Điểm chung là những chỗ đó có kết cấu mái để treo. Còn sân trống, sân vườn không mái thì mới tới lượt quạt tháp. Danh sách đầy đủ hơn, có hình ảnh, thì xem ở trang tổng hợp công trình đã lắp bên smartquat.

Bảo trì quạt tháp ngoài trời thế nào cho bền?

Quạt HVLS nói chung ít phải chăm, nhưng để ngoài trời thì vẫn phải để mắt hơn so với trong nhà. Không phức tạp, chỉ cần đều đặn.

Mình thường chia ra theo nhịp như sau, quán nào có nhân viên kỹ thuật thì giao cho một người phụ trách:

Hàng ngày, hàng tuần

• Nhìn qua khi mở quán: cánh quạt có bị vật gì vướng không (lá cây, túi ni lông, dây đèn rơi), trụ có nghiêng bất thường không.
• Bật quạt ở tốc độ thấp trước, nghe xem có tiếng lạ, tiếng cọ, tiếng gõ không. Quạt HVLS chạy đúng thì êm, có tiếng lạ là có vấn đề.
• Xem cánh có rung lắc bất thường không. Nhìn từ dưới lên đầu cánh, nếu thấy một cánh chao khác các cánh còn lại thì báo kỹ thuật.

Hàng tháng

• Lau bụi trên cánh nếu khu đó nhiều bụi. Bụi bám không đều làm cánh mất cân bằng.
• Kiểm tra hộp điện chân trụ: có nước vào không, có côn trùng làm tổ không, khóa còn tốt không.
• Với kiểu di động: kiểm tra đế có bị xê dịch, nền dưới đế có lún, có nứt không.

Định kỳ theo mùa, sau giông lớn

• Siết lại bu lông chân trụ, bu lông neo móng, bu lông bắt cánh vào moay ơ theo hướng dẫn của đội kỹ thuật.
• Kiểm tra lớp sơn trụ, nhất là chân trụ, chỗ hay bị nước đọng, xe đụng, ghế cọ. Trầy thì dặm sơn.
• Kiểm tra dây điện, ống luồn dây, đầu nối, thiết bị bảo vệ trong tủ.
• Với quán có điều khiển trung tâm hay app: thử lại các chức năng bật, tắt, đổi tốc độ, tắt đồng loạt.

Những việc liên quan tới tháo cánh, mở động cơ, can thiệp phần điện bên trong thì để kỹ thuật của FANARO hoặc đơn vị lắp đặt làm. Chủ quán đừng cho nhân viên leo lên tự xử lý, vừa nguy hiểm vừa ảnh hưởng quyền lợi bảo hành. Bảo hành thì theo chính sách FANARO tại thời điểm mua, cứ hỏi rõ và giữ giấy tờ.

Một mẹo nhỏ: ghi một cuốn sổ đơn giản, hoặc một file chung, mỗi lần kiểm tra ghi ngày, ai làm, thấy gì. Sau này có chuyện gì thì dễ truy lại, và kỹ thuật tới cũng biết lịch sử máy.

Đôi chút về FANARO

FANARO, mã sản phẩm FNR, là thương hiệu quạt HVLS của Việt Nam, thuộc FADO Group. Cách làm của họ là động cơ do đối tác OEM nước ngoài sản xuất, còn đội R&D trong nước phát triển hệ điều khiển: app FA-SOFT, tủ điều khiển trung tâm, điều khiển tập trung. Khẩu hiệu là “ESG FAN – For Air, For All, For Future”, với định hướng trở thành thương hiệu quạt ASEAN vào năm 2030. Website chính hãng là fanarosolutions.com, còn kênh phân phối và tư vấn là smartquat.com. Ai muốn đọc kỹ về thương hiệu thì có bài giới thiệu FANARO riêng trên trang này.

Dải sản phẩm gồm quạt trần thương mại 2,1–3,7 m, quạt trần công nghiệp HVLS Standard Series 3,7–7,3 m, quạt tháp/quạt trụ HVLS ngoài trời là bài đang đọc, và quạt sàn HVLS di động. Xem riêng nhóm quạt trụ thì có trang danh mục quạt trụ, quạt tháp bên smartquat.

Quy trình từ lúc hỏi tới lúc quạt chạy

Cho ai chưa làm bao giờ, đại khái các bước như sau:

1. Gửi thông tin: kích thước sân, ảnh chụp vài góc, có mái hay không, khách ngồi chỗ nào nhiều, mặt bằng thuê hay sở hữu, muốn di động hay cố định.
2. Khảo sát: đội kỹ thuật tới xem nền, vật cản trên cao, hướng gió, nguồn điện.
3. Đề xuất: chọn model, số lượng, vị trí, chiều cao trụ, kiểu đế hay móng, màu sơn trụ. Cấp IP, cấu hình chi tiết được xác nhận trong báo giá.
4. Chuẩn bị mặt bằng: làm móng nếu là kiểu cố định, kéo đường điện riêng.
5. Lắp đặt, chạy thử, cân chỉnh.
6. Bàn giao, hướng dẫn nhân viên vận hành, đặc biệt là quy trình tắt quạt khi có giông.

Thời gian mỗi bước tùy công trình, nhất là bước làm móng vì phải chờ bê tông. Ai có sự kiện gấp thì nên tính tới kiểu di động.

Mấy câu hay được hỏi

Quạt tháp FANARO có mấy model?

Theo công bố của FANARO hiện có 4 model: FNR-T37V6 (3,7 m, 0,3 kW, phủ khoảng 400 m²), FNR-T42V6 (4,2 m, 0,5 kW, khoảng 500 m²), FNR-T49V6 (4,9 m, 0,9 kW, khoảng 600 m²) và FNR-T55V6 (5,5 m, 0,9 kW, khoảng 700 m²). Diện tích phủ là ước tính tham khảo. Cụm quạt dùng chung với quạt trần Standard Series, IP65, điện 220V hoặc 380V. Cấu hình cụ thể của trụ, đế, hộp điện xác nhận khi báo giá.

Quạt trụ ngoài trời để dưới mưa được không?

Quạt được thiết kế cho môi trường ngoài trời, cụm quạt đạt IP65 theo công bố của FANARO, còn hộp điện và đầu nối ở chân trụ thì xác nhận theo cấu hình khi báo giá. Phần lắp đặt điện, hộp điện chân trụ cũng phải làm đúng cách cho ngoài trời. Khi có giông, gió giật thì nên tắt quạt.

Trụ cao bao nhiêu mét?

Tùy cấu hình và công trình, chọn khi khảo sát. Ví dụ thực tế là quán Last Minute cơ sở 2 dùng trụ cao 4 m cho quạt tháp 4,2 m.

Nên chọn di động hay neo móng?

Mặt bằng thuê, sự kiện, quán hay đổi bố trí thì chọn di động trên đế đối trọng. Công trình lâu dài, sân thoáng, quạt cỡ lớn 4,9–5,5 m thì nghiêng về neo móng cho chắc.

Một cây quạt tháp tốn bao nhiêu tiền điện?

Ví dụ với giả định giá điện 2.500 đ/kWh: FNR-T42V6 (0,5 kW) chạy hết công suất 10 tiếng khoảng 12.500 đ; FNR-T55V6 (0,9 kW) chạy 10 tiếng khoảng 22.500 đ. Chạy tốc độ thấp thì ít hơn.

Quạt tháp khác quạt trần HVLS ở điểm nào?

Cùng nguyên lý cánh lớn, quay chậm. Quạt trần cần dầm, kèo để treo; quạt tháp tự đứng trên trụ thép nên dùng được ở chỗ không có trần hoặc trần thấp, mái bạt.

Có sơn trụ theo màu quán được không?

Được. Trụ có thể sơn theo màu nhận diện, ví dụ Last Minute cơ sở 2 chọn trụ cam.

Quạt tháp FANARO giá bao nhiêu?

Giá phụ thuộc model, chiều cao trụ, kiểu đế hay móng, màu sơn, hệ điều khiển và điều kiện lắp đặt, nên phải khảo sát rồi báo giá cụ thể. Liên hệ số bên dưới để được tư vấn.

Dùng quạt tháp chung với quạt sàn được không?

Được, và nhiều khi nên. Quạt tháp phủ vùng khách ngồi đông, quạt sàn HVLS (tầm gió khoảng 36 m) đẩy gió vào các góc khuất, hành lang dài, khu bếp.

Cần tư vấn thì gọi ai?

Nếu anh chị đang có một cái sân, một khu ngồi ngoài trời hay một xưởng mái bạt mà chưa biết đặt quạt gì, cứ chụp vài tấm ảnh, ghi kích thước sơ bộ, gửi qua Zalo. Nói chuyện vài câu là biết hợp quạt tháp, quạt sàn hay nên treo quạt trần.

Hotline/Zalo: 0913 101 838 (Mr. Cường – FANARO). Văn phòng: 161/1-3 Cộng Hòa, P. Bảy Hiền, TP.HCM. Xưởng: 305/B Bình Thung 2, P. Bình An. Trung tâm R&D: Số 1 Võ Văn Ngân, P. Thủ Đức. Hoặc để lại thông tin ở trang liên hệ smartquat, sẽ có người gọi lại.